Gaz płynny (LPG)

Oleje silnikowe są specyfikowane w oparciu o klasyfikacje jakościowe i lepkościowe opracowane w odniesieniu do silników benzynowych i Diesla. Niestety dotychczas nie opracowano obowiązującej klasyfikacji dla olejów do silników zasilanych gazem płynnym. Wytypowanie istotnych z punktu widzenia LPG parametrów oraz metodyki badań to poważne koszty. Rynek pojazdów LPG jest cały czas oceniany w skali globalnej jako nisza i niektórzy producenci nie chcą inwestować w badania i produkcję olejów dedykowanych do silników zasilanych LPG, wychodząc ze słusznego poniekąd założenia, że specyfika pracy silnika na gazie i na benzynie jest podobna.

W związku z tym użytkownicy samochodów zasilanych LPG eksploatują silniki w swoich pojazdach wykorzystując przede wszystkim oleje przeznaczone do współpracy z benzynowymi układami zasilania co nie wpływa negatywnie na ochronę jednostki napędowej ale powoduje nieco szybszą utratę niektórych właściwości oleju.

Są jednak producenci, którzy starają się dopasować formulacje olejów do specyfiki pracy w silnikach zasilanych gazem płynnym. Kierując się jednak różnymi kryteriami, rekomendują swoje oleje jako dedykowane lub dostosowane do takich silników. W naszym zestawieniu ujęliśmy tylko najbardziej popularne oleje dedykowane do stosowania w silnikach zasilanych LPG.

Orlen Oil

W ofercie Orlen Oil kierowanej do użytkowników pojazdów z instalacjami gazowymi znajdują się produkty dedykowane do różnych grup pojazdów, począwszy od olejów mineralnych, przez półsyntetyczne na syntetycznych kończąc. Wszystkie oleje wykorzystują specjalne formulacje dostosowane do stosowania LPG jako paliwa silnikowego i wg producenta zapewniają przedłużoną żywotność silnika.

Sztandarowym olejem Orlen Oil do silników zasilanych LPG jest Platinum Gas Synthetic 5W-40. Parametry lepkościowe oleju gwarantują łatwy rozruch silnika zimą oraz zapewnienie utrzymania filmu olejowego w warunkach wysokich temperatur otoczenia. Produkt jest przeznaczony do stosowania w samochodach osobowych i lekkich dostawczych, których silniki są przystosowane do alternatywnego zasilania gazem płynnym. Jak zapewnia producent przy jego produkcji wykorzystano technologię zapewniającą ochronę silnika przy jednoczesnym zachowaniu najlepszych parametrów eksploatacyjnych. Dzięki zastosowaniu odpowiednich dodatków myjąco-dyspergujących wnętrze silnika jest utrzymywane w idealnej czystości. Niska wartość odparowalności, zmniejsza zużycie oleju, gwarantując wydłużony okres eksploatacji bez konieczności uzupełniania poziomu. Olej charakteryzuje się również doskonałą ochroną przeciw utlenianiu. Jest to bardzo ważne w silnikach zasilanych gazem, w których występują dużo większe obciążenia cieplne. Niska zawartość popiołów siarczanowych ogranicza powstawanie osadów wysokotemperaturowych (nagar) oraz przedłuża żywotność układu katalitycznego dopalania spalin.

Kolejnym produktem jest półsyntetyczny olej Platinum Gas Semisynthetic 10W-40. O klasie jakości SJ. Jak podaje producent formulacja oleju zapewnia optymalne smarowanie, uwzględniające spalanie zarówno gazu jak i benzyny. Produkt ten wykazuje dużą stabilność lepkości w całym okresie eksploatacji. Zachowuje film olejowy nawet w skrajnie wysokich temperaturach, gwarantując jednocześnie doskonałą płynność w czasie rozruchu w niskich temperaturach. Zapewnia to efektywną ochronę silnika już w czasie rozruchu. Dodatki myjąco-dyspergujące oraz antykorozyjne zachowują czystość wnętrza silnika w trakcie eksploatacji.

Do silników starszych generacji zasilanych LPG zalecany jest olej mineralny Orlen Oil Gas Lubro 15W-40. Jest on dedykowany do silników samochodów osobowych i dostawczych zasilanych LPG z wykorzystaniem instalacji gazowych I i II generacji. Zastosowana formulacja (wg producenta) zapewnia odpowiednie smarowanie silnika, uwzględniając specyfikę spalania zarówno gazu jak i benzyny. Olej spełnia wymagania klasy jakości wg API: SG. Orlen Oil Gas Lubro charakteryzuje się zmniejszonym zużyciem oleju co pozwala na wydłużenie okresu pomiędzy jego wymianami przy zachowaniu odpowiedniej ochrony silnika.

Lotos

W ofercie Lotosu znajduje się jeden olej silnikowy dedykowany do silników zasilanych dwupaliwowo (LPG-benzyna). Mineralny olej Lotos Gas jest dostosowany do pracy w wysokich temperaturach generowanych przez silniki gazowe dzięki wysokiej odporności na utlenianie. Specjalnie dobrane dodatki myjąco-dyspergujące zapewniają (wg producenta) czystość silnika a odpowiednio dobrana charakterystyka lepkościowa umożliwia łatwy rozruch oraz utrzymanie filmu olejowego w wysokich temperaturach.

Tedex

Półsyntetyczny Tedex Runner Gas o specyfikacji lepkościowej 10W-40 jest produkowany w oparciu o mineralne i syntetyczne bazy olejowe uzupełnione o wyselekcjonowane pakiety dodatków uszlachetniających, zapewniających klasę jakościową SL. Olej ma własności lepkościowo-temperaturowe, zapewniające łatwy rozruch i natychmiastowe smarowanie silnika w niskich temperaturach otoczenia oraz stabilność parametrów lepkościowych w wysokich temperaturach. Duża stabilność temperaturowa wpływa na niskie zużycie oleju i znaczne zmniejszenie powstawania osadów wysokotemperaturowych. W świetle zapewnień producenta Tedex Runner Gas minimalizuje zużycie silnika, także zaworów, które są poddawane bardzo wysokim obciążeniom cieplnym. Dodatki myjąco-dyspergujące zapewniają czystość wnętrza silnika.

Do silników starszej generacji zasilanych LPG przeznaczony jest olej Tedex Gas o lepkości 15W-40 i zakwalifikowany wg API jako olej klasy SG. Produkt jest wytwarzany w oparciu hydrorafinowane, mineralne bazy olejowe uzupełnione o specjalny pakiet dodatków. Olej jest przeznaczony jest do smarowania wszystkich typów silników o ZI (benzynowych), stosowanych w samochodach osobowych i dostawczych, zasilanych benzyną oraz gazem płynnym. Według producenta olej sprawdza się zarówno w warunkach jazdy miejskiej z często ilością zatrzymań i przyspieszeń jak i w jeździe dalekodystansowej.

Motul

Firma Motul oferuje olej Specific CNG/LPG. Jest to w pełni syntetyczny olej silnikowy produkowany w oparciu o bazy estrowe, którego formulacja jest specjalnie opracowana do silników zasilanych gazem płynnym, sprężonym lub benzyną. Jest to olej klasy 5W-40, charakteryzujący się wysoką odpornością na wysokie temperatury oraz niską zawartością popiołów siarczanowych, wymaganą w silnikach zasilanych CNG.

Fuchs

Produktem dedykowanym do silników zasilanych głównie gazem ziemnym, choć również dostosowanym do silników zasilanych LPG jest Titan CNG 15W-40. Jest to olej mineralny przystosowany do stosowania w silnikach samochodów osobowych, ciężarowych i autobusów. Spełnia wymagania Mercedes Benz 226.9.

To, że w zestawieniu nie znalazły się oleje największych producentów (Mobil, Castrol, Shell, Elf, Total) nie oznacza, że nie mają oni produktów dostosowanych do silników zasilanych gazem. W ofercie tych firm znajdują się oleje zalecane (nie dedykowane) do silników zasilanych LPG, ale jak najbardziej odpowiednie do takich zastosowań. Właściwie każdy olej silnikowy można stosować w silniku zasilanym LPG (im wyższa klasa jakościowa tym lepiej). Trzeba mieć jednak świadomość, że utrata właściwości, szczególnie w silnikach wykorzystujących układy zasilania gazowego I i II generacji może być nieco szybsza. Zakładając rzetelność producentów oleje dedykowane do zastosowania w silnikach zasilanych LPG powinny charakteryzować się lepszymi właściwościami w stosunku do olejów opracowanych dla paliwa benzynowego.

Głównymi dostawcami olejów do silników zasilanych LPG na naszym rynku są krajowi producenci, którzy muszą brać pod uwagę wszystkie grupy użytkowników, a jak wiemy liczba samochodów zasilanych gazem płynnym w naszym kraju przekroczyła już 2 mln. Trudno nie dostrzec tak znaczącej grupy klientów. Polityka dużych koncernów olejowych, operujących na całym świecie jest nieco inna, oferują oni tylko oleje zalecane do silników zasilanych LPG może, co prawdopodobnie wynika z niszowego charakteru tego paliwa w ujęciu globalnym.

Oleje do silników zasilanych LPG
Parametr	Klasa lepkości SAE/klasa jakości API	Lepkość kinematyczna w 100oC	Wskaźnik lepkości	Temperatura płynięcia	Temperatura zapłonu	Liczba zasadowa TBN	Popiół siarczanowy
Jednostka	-	mm2/s	-	oC	oC	mg KOH/g	%
Platinum Gas Synthetic	5W-40/SM	14,1	173	-41	226	9,9	1,05
Platinum Gas Semisynthetic	10W-40/SJ	14,9	165	-40	254	8,7	0,97
Orlen Oil Gas Lubro	15W-40/SG	15	140	-28	236	8	0,95
Lotos Gas	15W-40/SL	14,5	132	-33	236	7,2	-
Tedex Runner Gas	10W-40/SL	14	154	-33	230	8,5	1
Motul Specific CNG/LPG	5W-40/SM	14,2	172	-39	214	7,3	0,78
Tedex Gas	15W-40/SG	14	135	-33	228	6,5	0,74
Oleje do silników zasilanych CNG
Turdus CNG	15W-40/CF-4	14,5	130	-30	228	8,5	0,8
BP Vanellus Gas	15W-40	13,7	-	-30	236	7	0,8
Fuchs CNG MC	10W-40	15	157	-36	208	7,6	0,81
Fuchs CNG	15W-40	14,6	134	-32	234	7,6	0,81
Tedex Truck CNG	15W-40 10W-40	14 14,5	135 145	-33 -45	220 220	6 6	0,9 0,9

Gaz ziemny (CNG)

Zupełnie inną grupę produktów stanowią oleje do silników zasilanych gazem ziemnym. Gazu ziemnego jako paliwa silnikowego najczęściej używają miejskie przedsiębiorstwa komunikacyjne. Eksploatowane w warunkach ruchu miejskiego silniki autobusów są poddawane ekstremalnie wysokim obciążeniom. Są one specyfikowane wg wymagań poszczególnych producentów silników, ponieważ tak jak w przypadku LPG nie ma ogólnie obowiązujących norm jakościowych dla środków smarnych do silników CNG. Produkty te muszą charakteryzować się bardzo niską zawartością popiołów siarczanowych co zapobiega powstawaniu osadów na koronach tłoków, które mogą być przyczyną występowania samozapłonów. Oleje takie stanowią zupełnie inną gamę produktów w porównaniu ze środkami smarnymi stosowanymi w silnikach napędzanych klasycznymi paliwami. Zawartość popiołów siarczanowych jest nawet niższa niż w olejach do silników o ZS wyposażonych w filtry cząstek stałych czy układy SCR a jak wiadomo to te oleje wprowadziły rewolucyjne zmiany w formulacjach środków smarnych, wykreślając z pakietu dodatków związki fosforu, będące znakomitym dodatkiem przeciwzużyciowym.

Opracowanie formulacji spełniających wymagania producentów silników zasilanych gazem ziemnym jest bardzo trudne, dlatego liczba olejów spełniających te wymagania nie jest zbyt duża. Obecność w gronie producentów olejów do silników CNG polskich firm świadczy o wysokim poziomie technologicznym naszych zakładów petrochemicznych. Oleje do silników zasilanych gazem ziemnym znajdują się zarówno w ofercie Lotosu jak i Orlen Oil.

Lotos

Mineralny olej Turdus CNG 15W-40 spełnia wymagania jakościowe zgodne ze specyfikacją API CF-4. Jest przeznaczony do smarowania wysokoobrotowych, czterosuwowych silników zasilanych gazem ziemnym. W świetle deklaracji producenta zastosowano specjalny pakiet dodatków zmniejszający zużycie elementów silnika, zapobiegający powstawaniu osadów mogących powodować zakleszczenie pierścieni tłokowych. Odpowiednia lepkość zapewnia łatwy „zimny start” oraz zmniejszenie ilości dolewek w trakcie eksploatacji. Olej ma aprobaty Volvo CNG, MAN M 3271-1, spełnia wymagania MB 226.9, Renault Trucks RGD.

Orlen Oil

Kolejny polski produkt w zakresie olejów do silników zasilanych CNG to Platinum Ultor CNG 15W-40. Spełnia on wymagania jakościowe CF-4 wg API, zapewniając (wg producenta) ochronę wszystkich elementów silników zasilanych CNG. Platinum Ultor CNG spełnia wymagania wiodących producentów samochodów ciężarowych oraz autobusów, m.in. MB 226.9; MAN 3271; Volvo CNG; Renault Trucks RGD.

BP

Vanellus Gas jest olejem silnikowym przeznaczonym do smarowania silników zasilanych gazem ziemnym. Formulacja niskopopiołowa zapobiega powstawaniu osadów wysokotemperaturowych, mogących powodować zakłócenia w pracy silnika poprzez występowanie samozapłonów. Olej spełnia wymagania MB 226.9, MAN M3271-1, Volvo CNG, Renault Trucks RGD, DAF HP Gas.

Fuchs

Titan CNG MC o specyfikacji lepkościowej wg SAE: 10W-40 jest olejem powstającym w oparciu o bazy hydrokrakowane (MC) o właściwościach niewiele ustępujących bazom syntetycznym, a przy tym o wiele tańszych. Jest przeznaczony do smarowania silników zasilanych gazem zarówno w samochodach osobowych jak i w autobusach. Spełnia wymagania MAN 3271.

Kolejnym produktem dedykowanym do silników zasilanych gazem ziemnym jest Titan CNG 15W-40. Jest to olej mineralny przystosowany do stosowania w silnikach zasilanych LPG lub CNG, stosowanych w samochodach osobowych, ciężarowych i autobusach. Spełnia wymagania Mercedes Benz 226.9.

Tedex

Olej Tedex Truck CNG występuje w dwóch specyfikacjach lepkościowych 15W-40 i 10W-40. Olej 15W-40 jest mineralnym środkiem smarnym, opartym o hydrorafinowane bazy olejowe, olej 10W-40 wykorzystuje technologię półsyntetyczną. Oba oleje są przeznaczone do smarowania wysokoobciążonych silników zasilanych gazem ziemnym w zróżnicowanych warunkach eksploatacji od miejskiej po przebiegi dalekodystansowe. Producent gwarantuje znakomitą odporność na nitryzację (oddziaływanie na olej tlenków azotu powstających w procesie spalania) i przyspieszone utlenianie w wysokich temperaturach. Spełnia wymagania Mercedes Benz 226.9, MAN 3271-1, Volvo CNG, Renault Trucks RGD.

Jak widać oferta środków smarnych do silników zasilanych gazem jest dość obszerna, nawet w odniesieniu do jednostek zasilanych CNG, które wymagają zupełnie innej formulacji niż „zwykłe oleje” (bardzo niska zawartość popiołów siarczanowych w połączeniu z wysoką wartością TBN).

Użytkując samochód zasilany CNG należy zwrócić uwagę na stosowany olej silnikowy, który musi wykazywać właściwości znacznie odbiegające od „zwykłego oleju” z uwagi na wysokie temperatury panujące w komorach spalania i występujące warunki sprzyjające nitryzacji oraz utlenianiu. W tych warunkach przy zastosowaniu nieodpowiedniego oleju w komorach spalania tworzy się nagar, powodujący kłopoty w pracy jednostki napędowej.

Piotr Złoty
V 2010

Przeczytaj także:
Oleje silnikowe
Castrol z pierwszego tłoczenia
Oleje do silników zasilanych gazem
Olej silnikowy - groźny odpad czy cenny surowiec?