Na podstawie wskazań dystrybutora (odmierzacza) regulujemy należność za paliwo. Jest to zatem w świetle polskiego prawa przyrząd pomiarowy, podlegający okresowej legalizacji. Wynika to ustawy prawo o miarach oraz stosowanych rozporządzeń określających metodykę badań odmierzaczy paliw.

Legalizacją dystrybutorów LPG zajmuje się odpowiedni dla danego terenu Okręgowy Urząd Miar, który wydaje świadectwo legalizacji, pozwalające na zgodne z prawem użytkowanie dystrybutora LPG.

Legalizacja pierwotna

Dystrybutory (odmierzacze) LPG są eksploatowane na podstawie Zatwierdzenia Typu wydawanego przez główny Urząd Miar Urząd Miar lub Oceny Zgodności, którą dostarcza producent. Są to dokumenty, które dopuszczają dany przyrząd pomiarowy do używania na naszym rynku.

Pierwsza legalizacja dystrybutora z Oceną Zgodności odbywa się po roku od daty zainstalowania na stacji autogazu. Dystrybutor (odmierzacz) posiadający Zatwierdzenie Typu musi być legalizowany po zainstalowaniu na stacji, przed rozpoczęciem sprzedaży paliwa. Oczywiście urządzenie takie ma wykonany I etap legalizacji pierwotnej wykonywany na stanowisku pomiarowym u producenta, lecz zgodnie z obowiązującymi przepisami musi przejść procedurę legalizacyjną (II etap legalizacji pierwotnej).

Legalizacja ponowna

Właściciel stacji LPG jest obowiązany do okresowej legalizacji dystrybutora, która polega na porównaniu jego wskazań ze wskazaniami kolby pomiarowej lub przepływomierza kontrolnego. Legalizacja jest ważna przez 13 miesięcy od daty wykonania. Pozytywny wynik legalizacji skutkuje nałożeniem cech zabezpieczających (zaplombowaniem przepływomierza dystrybutora).
Legalizację wykonuje się również w przypadku uszkodzenia cech zabezpieczających nałożonych w czasie poprzedniej legalizacji.

Może się zdarzyć, że klient stacji paliw kwestionuje wskazanie liczydła dystrybutora. W takim przypadku Okręgowy Urząd Miar jest zobowiązany sprawdzić cechy legalizacyjne przepływomierza dystrybutora lub w uzasadnionych przypadkach dokonać sprawdzenia jego działania.

Czynności w ramach legalizacji

Pierwszą czynnością wykonywaną w ramach legalizacji dystrybutora LPG jest pomiar gęstości gazu. Musi się ona mieścić w odpowiednich granicach (od 0,539 do 0,569 g/cm³). Jeśli gaz spełnia wymagania odnośnie gęstości przystępuje się do zasadniczych czynności pomiarowych, tylko wtedy dają one miarodajny wynik.

Wykonuje się 10 napełnień kolby pomiarowej o pojemności 20 l paliwem gazowym (5 prób z maksymalnym przepływem, 5 z minimalnym) i porównuje jej wskazania ze wskazaniem licznika w dystrybutorze. Powtarzanie pomiarów ma na celu uśrednienie wyniku pomiarów.

Ocenie podlega błąd pomiaru. Jego dopuszczalna wartość dla dystrybutorów gazu wynosi ±1%.

Przeprowadzeniem całej procedury legalizacyjnej zajmują się specjalistyczne firmy, posiadające odpowiedni sprzęt i uprawnienia, a nad całością pomiarów czuwa inspektor Okręgowego Urzędu Miar.

Koszty

Koszt II etapu legalizacji pierwotnej wykonywanej po montażu dystrybutora na stacji wynosi 200 zł, legalizacja ponowna to także koszt 200 zł (opłaty dla Urzędu Miar). Do tego należy doliczyć koszty związane z przygotowaniem dystrybutora i całego układu pomiarowego, czym zajmują się specjalistyczne firmy. W zależności od regionu kraju ceny są zróżnicowane i wynoszą od około 300 do 500 zł.

Plany legislacyjne

We wcześniejszych wymaganiach odnośnie legalizacji odmierzaczy nie mierzono gęstości gazu, wskazania kolby pomiarowej były odnoszone do temperatury +15^oC. Jak wiadomo na gęstość w sposób znaczący wpływa temperatura, zatem pomiar sprowadzony do warunków odniesienia był bardziej jednoznaczny. Z tego powodu w planowanym do wprowadzenia rozporządzeniu wyniki pomiarów będą uśredniane do temperatury 15^oC.

Piotr Złoty
VI 2010