Decydując się na zakup samochodu, nie zawsze myślimy o kosztach związanych z jego eksploatacją. Z reguły w tym czasie dysponujemy pewną ilością gotówki, zdolnością kredytową i na pewne aspekty, zasadnicze z punktu widzenia późniejszej eksploatacji, nie zwracamy lub nie chcemy zwracać uwagi. Dobieramy samochód pod względem estetycznym, bierzemy również pod uwagę funkcjonalność nadwozia, która powinna korespondować z wielkością naszej rodziny (czytaj: liczebnością potomstwa). Ważna jest również cena, lecz, biorąc pod uwagę jedno z pierwszych założeń, nie musi to być kluczowy argument, choć z pewnością jeden z ważniejszych.

Po zakupie zaczynamy z samochodu korzystać i poznajemy jego prawdziwe koszty eksploatacji, najczęściej proporcjonalne do jego wielkości. Wtedy zaczynamy szukać oszczędności, szczególnie jeśli jest to powiązane ze zmianami w naszym życiu. Utrata pracy w powiązaniu z kolejnymi kredytami konsumpcyjnymi skłania nas do oszczędzania. Czyli wtedy, kiedy nie mamy z czego oszczędzać, zaczynamy szukać możliwości ograniczenia kosztów naszej egzystencji. Ciekawe.

Miarą sposobu myślenia naszych rodaków są ostatnio opublikowane dane, mówiące o tym, że ponad 100 tys. obywateli ma ponad 10 kredytów!

Pozostańmy jednak przy wyborze samochodu. Z pewnością kupno nowego auta, jeśli nasze dochody pozostają mniej więcej na poziomie średniej krajowej, nie jest najlepszym rozwiązaniem z ekonomicznego punktu widzenia. Przez pierwsze lata użytkowania pojazd traci najwięcej na wartości, zatem zakup trzy- czy czteroletniego samochodu pozwoli zaoszczędzić nawet kilkanaście tysięcy zł. Czy samochód z przebiegiem kilkudziesięciu tys. km różni się zasadniczo od nowego? Zasadniczo może nie, ale w jakimś stopniu na pewno, tylko czy jest to warte owych kilkunastu tysięcy?

Przy obecnej podaży samochodów używanych, coraz częściej pochodzących również z polskiego rynku, zakup taki nie jest nawet zbyt ryzykowny. Zawsze istnieje możliwość sprawdzenia samochodu na stacji kontroli pojazdów, łącznie z pomiarem grubości lakieru, co pozwala na wyeliminowanie egzemplarzy „podejrzanych”.

Patrząc na nasze drogi, pełne SUV-ów z silnikami o zastanawiająco dużej pojemności skokowej, zastanawiamy się, gdzie ta ekologia i kryzys, o których wszyscy mówią. Logicznie myśląc, większy samochód z pewnością jest źródłem większej emisji, a jednak producenci nadal prześcigają się w kolejnych modelach wielkich samochodów. Dlatego też druga zasada, która powinna przyświecać przy wyborze samochodu, to dobór odpowiedniego do naszych potrzeb rodzaju nadwozia i wymiarów pojazdu.

Zastanowienie się, do czego głównie wykorzystujemy samochód i jaki pojazd do takiej eksploatacji jest najkorzystniejszy, pozwala wybrać odpowiedni do naszych potrzeb model. Pojazd osobowy jest z reguły wykorzystywany jako miejski środek transportu, mający za zadanie dowiezienie nas do pracy i po jej zakończeniu z powrotem do domu. Kilka razy w roku trafiają się wyjazdy dłuższe, z pełnym obciążeniem (wakacje czy też inne wyjazdy wypoczynkowe). Czy zatem do tego celu niezbędne jest duże kombi, SUV lub van? Oczywiście dla nielicznej grupy ludzi taki samochód jest niezbędny, choćby ze względów reprezentacyjnych czy dla własnej wygody. Czy jednak zwykłego „Kowalskiego” stać na takie wygody? W sensie zakupu z pewnością (ma przecież zdolność kredytową), gorzej może być, jeśli przyjdzie mu utrzymać taki pojazd.

Większy samochód to oczywiście duża wygoda, szczególnie w czasie dalszych wyjazdów. Jednak przez większość roku kierowca-właściciel „wozi się” sam do pracy. Przy okazji podróżują z nim zbędne kilogramy przewymiarowanego samochodu. Wożenie zbędnego „żelaza”, oprócz powiększonego zużycia paliwa oraz emisji, nie przynosi żadnych efektów. Zatem zakup mniejszego samochodu z silnikiem o niewielkiej pojemności skokowej spowoduje, że zanotujemy tylko większe oszczędności w eksploatacji i opłatach stałych. Mniejsze samochody są z reguły tańsze, dzięki czemu za taką samą kwotę możemy wybrać samochód młodszy ze znacznie niższym przebiegiem. Tej wielkości pojazd odwdzięczy się również możliwością zaparkowania w miejscach niedostępnych dla większych aut, co w warunkach ruchu miejskiego jest sporą zaletą.

Ale co w wakacje?

W czasie wyjazdów wakacyjnych mały samochód nie jest niestety najwygodniejszy, ale zawsze można się wspomóc „boksem” dachowym w celu zapakowania większej ilości bagażu lub przyczepką, co nie jest może rozwiązaniem najdogodniejszym (ograniczona prędkość i zdolność manewrowania), lecz z pewnością bardzo praktycznym.

Samochód do „zagazowania”

Jeśli już przekonamy się do niewielkiego samochodu, który z natury jest wyposażony w niewielką i ekonomiczną jednostkę napędową, można koszty eksploatacji ograniczyć w jeszcze większym stopniu, montując gazowy system zasilania. Kupując samochód pod kątem jego adaptacji, najlepiej zasięgnąć opinii doświadczonego zakładu montującego, co pozwoli na wyeliminowanie pojazdów, których silniki niezbyt korzystnie znoszą paliwo gazowe lub ich konstrukcja czy sterowanie powodują, że prawidłowy montaż instalacji gazowej jest właściwie niemożliwy. Doświadczone zakłady z pewnością dysponują wiedzą w tym zakresie, ponieważ muszą jej na co dzień używać. Dzięki temu unikają przecież kłopotów związanych z niezadowolonymi użytkownikami. Oczywiście opinie zakładów montujących na temat możliwości montażu gazowego systemu zasilania mogą być różne (są tacy, którzy twierdzą, że do wszystkiego „się da”), dlatego należy sugerować się zdaniem najbardziej doświadczonych firm.

Generalnie

Bez względu na wiek samochodu i generację instalacji gazowej koniecznej do zastosowania, wybierajmy w miarę możliwości samochody z silnikami wyposażonymi w hydrauliczne układy kasowania luzów zaworowych. Mamy wtedy pewność, że w każdej sytuacji układ rozrządu pracuje prawidłowo (kontakt zaworów z gniazdami, niezbędny dla chłodzenia zaworów). Kolejną korzyścią jest wyeliminowanie jednej z czynności obsługowych, co ogranicza koszty.

Innym niezależnym od generacji systemu gazowego i wieku samochodu aspektem, jaki powinniśmy wziąć pod uwagę rozważając zakup pojazdu pod kątem zasilania gazowego, jest przestrzeń niezbędna do montażu zbiornika paliwa. Zbiornik LPG zawsze ogranicza w pewnym stopniu przestrzeń bagażową, bez względu na to, czy ma on kształt walcowy i mieści się w bagażniku, czy też jest to zbiornik toroidalny w miejscu koła zapasowego (koło przecież też trzeba gdzieś wozić). Zatem chcąc wykorzystywać w pełni cechy użytkowe samochodu, należy wziąć to pod uwagę.

W przypadku samochodów w kołem zapasowym montowanym pod samochodem, jeśli chcemy w jego miejscu montować zbiornik gazu, należy sprawdzić, czy jest to możliwe. Czasami położenie układu wydechowego (zbyt mała odległość od zbiornika) lub ograniczenie prześwitu pod samochodem nie pozwalają na zastosowanie takiego rozwiązania. Nie każdy użytkownik w takim przypadku zaakceptuje montaż zbiornika walcowego w bagażniku.

Bardzo ważna jest również pojemność zbiornika gazu, która powinna zapewniać odpowiedni zasięg samochodu. Płytka wnęka koła zapasowego, dostosowana tylko do „dojazdówki”, nie pomieści zbiornika toroidalnego. Podwyższenie podłogi przez zastosowanie tzw. przekładek nie zawsze wchodzi w grę. Jest oczywiście możliwe, ale ograniczy nam dodatkowo pojemność bagażnika. Zatem wybór samochodu pod kątem miejsca mocowania zbiornika paliwa ma bardzo duże znaczenie.

Samochody stare i bardzo stare

Samochody gaźnikowe to już coraz częściej historia, zatem szansa na zakup pojazdu wykazującego cechy użytkowe (nie będącego zabytkiem techniki) w dobrym stanie technicznym, który można zaadaptować z wykorzystaniem systemu gazowego I generacji, są raczej niewielkie. Są to samochody pochodzące co najmniej z połowy lat 90., a często starsze. Zakup kilkunastoletniego pojazdu byłby mocno nieuzasadniony – poza niską ceną zakupu niczego pozytywnego po takim aucie spodziewać się nie można.

Należy wystrzegać się samochodów z silnikami wyposażonymi w mechaniczne systemy wtrysku benzyny (np. K-Jetronic Boscha), których prawidłowa adaptacja na zasilanie gazowe jest praktycznie niemożliwa. Wystąpienie zjawiska powrotu płomienia, z którym należy się liczyć w przypadku zasilania gazowego, grozi uszkodzeniem stosowanego w układzie K-Jetronic przepływomierza powietrza, stanowiącego kluczowy element regulujący wielkość dawki benzyny w tym systemie. Są to jednak już zabytki, pochodzące z lat 70. XX w., przeznaczone dla pasjonatów. Cechy użytkowe tych samochodów w codziennej eksploatacji (przebiegi rzędu kilkuset tysięcy km) są znikome.

Samochody w „średnim wieku”

Często potencjalni użytkownicy specjalnie szukają samochodów, których adaptacja na zasilanie gazowe jest możliwa z wykorzystaniem instalacji gazowych II generacji, co wiąże się ze stosunkowo niewielkim kosztem montażu takiego systemu. Wyszukiwane są samochody z aluminiowymi kolektorami dolotowymi, odpornymi na zjawisko powrotu płomienia. W tej grupie pojazdów mamy już większe szanse na kupienie samochodu nam odpowiadającego, będącego przy tym w dobrym stanie technicznym, chociaż trzeba mieć świadomość, że są to pojazdy pochodzące z około 2000 r., zatem mają obecnie już około 10 lat. W ich wyposażeniu są pokładowe układy diagnostyki EOBD, co wymaga montażu odpowiedniego emulatora w przypadku chęci zastosowania systemu gazowego II generacji. Czasami, z uwagi na konieczność osiągnięcia odpowiedniej precyzji dawkowania czy też na stopień skomplikowania układu dolotowego, wymagają one zastosowania sekwencyjnego wtrysku gazu (IV generacja).

Samochody „prawie nowe”

Najrozsądniej i stosunkowo najbezpieczniej byłoby kupić samochód kilkuletni (3-, 4-letni), czyli pochodzący z lat 2006-2007. Wśród takich pojazdów dość łatwo znaleźć model odpowiedni dla swoich potrzeb, często także pochodzący z krajowej sieci dealerskiej, co daje możliwość sprawdzenia „życiorysu” danego egzemplarza. Oczywiście zakup takiego pojazdu wiąże się z większym wydatkiem, lecz z pewnością jego stan techniczny będzie co najmniej dobry, co daje gwarancję długotrwałej eksploatacji bez poważniejszych wydatków. Tutaj także stosowane są układy EOBD – niestety coraz szybsze, co wymaga stosowania bardziej zaawansowanych systemów zasilania gazowego IV generacji. Nie każdy system IV generacji można w takich przypadkach zastosować, wymagane są instalacje z wydajnym sterownikiem, wyposażonym w szybki procesor nadążający za zmianami korekt w układzie benzynowym. Adaptacja na zasilanie gazowe z wykorzystaniem instalacji IV generacji łączy się z większym wydatkiem niż w przypadku II generacji, oferując za to znacznie większy komfort eksploatacji, niższe zużycie gazu oraz praktycznie takie same parametry trakcyjne samochodu jak przy zasilaniu benzyną.

Kupując samochód pod kątem zasilania gazowego, najlepiej zdać się na szczegółową wiedzę i doświadczenie renomowanego zakładu montażowego. Przedstawione powyżej zagadnienia mogą stanowić tylko pewną bazę do tego, jak taki pojazd wybrać i sygnalizują najważniejsze kwestie.

Piotr Złoty
II 2010